Fotowoltaika na dachu bloku obniża koszty części wspólnej budynku: oświetlenia klatek, wind, pomp, garażu czy węzła cieplnego. Od 2023 r. wspólnoty i spółdzielnie mogą też dostawać pieniądze za prąd, którego nie zużyją na miejscu. Wyjaśniamy, w jakich formułach wspólnota lub spółdzielnia może rozliczać energię z fotowoltaiki, jak wygląda sytuacja z dotacjami jesienią 2026 r. i jak przygotować inwestycję.
Prosument lokatorski: pieniądze za nadwyżki prądu
Prosument lokatorski to rozwiązanie dla spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot i TBS, które obowiązuje od 1 października 2023 r. Instalacja fotowoltaiczna na budynku wielolokalowym zasila część wspólną, a nadwyżki trafiają do sieci. Najważniejsze zasady:
- energia wyprodukowana i zużyta w tej samej godzinie nie jest obciążana ceną energii ani zmiennymi opłatami dystrybucyjnymi,
- nadwyżki są rozliczane w systemie net-billing i trafiają do depozytu prosumenckiego,
- po zakończeniu okresu rozliczeniowego cała wartość depozytu może zostać wypłacona na konto wspólnoty lub spółdzielni, a nie tylko pomniejszać rachunki,
- te pieniądze można przeznaczyć na obniżenie opłat mieszkańców, np. na fundusz remontowy, media czy koszty administracji,
- moc instalacji nie może przekraczać mocy przyłączeniowej budynku, a budynek musi być przede wszystkim mieszkalny.
Jak działa sam system net-billing, ile jest wart prąd oddany do sieci i czym jest depozyt prosumencki, wyjaśniamy we wpisie net-billing 2026.
Prosument zbiorowy: prąd dla mieszkań
Druga formuła, prosument zbiorowy, działa od 2022 r. Tu energia z instalacji na budynku jest dzielona między mieszkańców, którzy przystąpią do rozwiązania, a każdy z nich rozlicza swoją część w net-billingu. Udziały poszczególnych lokali ustala się na co najmniej 12 miesięcy, a produkcję przypisuje się proporcjonalnie do udziałów.
W praktyce prosument lokatorski jest prostszy, bo rozlicza się jeden podmiot: wspólnota lub spółdzielnia. Prosument zbiorowy wymaga zgody i umów z mieszkańcami, ale pozwala obniżyć rachunki za prąd w samych mieszkaniach. Którą formułę wybrać, zależy od zużycia części wspólnej, liczby lokali i tego, jak wspólnota chce dzielić korzyści.
Dotacje dla wspólnot i spółdzielni: stan na październik 2026
Uczciwie trzeba powiedzieć, że jesienią 2026 r. najważniejsze programy dla budynków wielorodzinnych są zamknięte albo wstrzymane:
| Program | Na co | Stan |
|---|---|---|
| Grant OZE (BGK, środki KPO) | do 50% kosztów instalacji OZE w budynkach wielorodzinnych | przyjmowanie wniosków zakończone 30 czerwca 2026 r. |
| Premia termomodernizacyjna (BGK, program TERMO) | spłata części kredytu: 26% kosztów termomodernizacji, 31% przy połączeniu z OZE | przyjmowanie wniosków wstrzymane od 15 maja 2026 r. |
| Grant termomodernizacyjny (BGK) | dodatkowe 10% kosztów przy głębokiej termomodernizacji | wnioski do 30 czerwca 2026 r. |
| Ciepłe Mieszkanie (przez gminy) | wymiana źródła ciepła i termomodernizacja, dla wspólnot od 3 do 7 lokali | tylko w gminach, które prowadzą nabór, środki do końca 2026 r. |
Co to oznacza w praktyce? Warto przygotować inwestycję już teraz: audyt zużycia części wspólnej, projekt instalacji i uchwałę wspólnoty. Dzięki temu, gdy ruszy kolejny nabór, wniosek można złożyć od razu. W wielu budynkach fotowoltaika opłaca się także bez dotacji, zwłaszcza w formule prosumenta lokatorskiego. Mniejsze wspólnoty powinny dodatkowo zapytać w swojej gminie o program „Ciepłe Mieszkanie”. Aktualny status programów BGK najlepiej potwierdzić na stronie bgk.pl lub w banku, który udziela kredytu.
Jak przygotować fotowoltaikę na bloku krok po kroku
- Analiza zużycia części wspólnej. Sprawdzamy rachunki za klatki, windy, pompy, garaż i inne odbiorniki oraz to, kiedy w ciągu dnia zużywają prąd.
- Ocena dachu i przyłącza. Liczy się powierzchnia, nośność, zacienienie i moc przyłączeniowa budynku, która ogranicza moc instalacji.
- Wybór formuły rozliczeń. Prosument lokatorski albo zbiorowy, zależnie od celu wspólnoty.
- Uchwała wspólnoty lub decyzja zarządu spółdzielni. Przy prosumencie lokatorskim sprzedawcy energii zgłasza się sposób rozliczenia, dokumentując go uchwałą o budowie instalacji.
- Projekt, uzgodnienia i montaż. Instalacje powyżej 6,5 kW wymagają uzgodnienia projektu pod kątem ochrony przeciwpożarowej (więcej w tekście o przepisach dla fotowoltaiki).
- Zgłoszenie do operatora sieci i serwis. Po przyłączeniu instalacja wymaga regularnych przeglądów, a w budynku wielorodzinnym warto zadbać o monitoring produkcji.
Przykład z naszej realizacji
Dla jednej z krakowskich wspólnot mieszkaniowych wykonaliśmy instalację fotowoltaiczną na modułach Canadian Solar z technologią SolarEdge, dopasowaną do budynku wielorodzinnego. Optymalizatory SolarEdge pozwalają monitorować pracę każdego panelu, co przy dużej liczbie modułów na jednym dachu ułatwia serwis. Szczegóły znajdziesz w opisie realizacji dla wspólnoty w Krakowie. Instalacje dla budynków wielorodzinnych, firm i instytucji opisujemy też na stronie fotowoltaika dla firm.
Najczęstsze pytania
Czy wspólnota mieszkaniowa może dostać pieniądze za prąd z fotowoltaiki?
Tak. W formule prosumenta lokatorskiego, obowiązującej od 1 października 2023 r., wartość nadwyżek oddanych do sieci trafia do depozytu prosumenckiego i po okresie rozliczeniowym może zostać wypłacona na konto wspólnoty lub spółdzielni.
Czym różni się prosument lokatorski od zbiorowego?
Prosument lokatorski to wspólnota lub spółdzielnia, która zasila część wspólną budynku i rozlicza się sama. Prosument zbiorowy to mieszkańcy, którzy dzielą między siebie energię z instalacji na budynku według ustalonych udziałów.
Czy w 2026 roku są dotacje na fotowoltaikę dla wspólnot?
Jesienią 2026 r. główne programy BGK są zamknięte: Grant OZE przyjmował wnioski do 30 czerwca 2026 r., a przyjmowanie wniosków o premię termomodernizacyjną wstrzymano 15 maja 2026 r. Mniejsze wspólnoty mogą sprawdzić w gminie program „Ciepłe Mieszkanie”. Warto przygotować projekt wcześniej, żeby złożyć wniosek, gdy ruszy kolejny nabór.
Czy fotowoltaika na bloku opłaca się bez dotacji?
Często tak, zwłaszcza gdy część wspólna zużywa dużo prądu w dzień, np. windy, pompy czy oświetlenie garażu. O opłacalności decyduje to, jaka część produkcji zostanie zużyta na miejscu, dlatego zaczynamy od analizy rachunków.
Zarządzasz wspólnotą lub spółdzielnią mieszkaniową? Przeanalizujemy zużycie części wspólnej, sprawdzimy dach i przygotujemy projekt z wyliczeniem opłacalności.
Zapytaj o ofertę dla wspólnoty
