Panele produkują najwięcej w środku dnia, a najwięcej prądu zużywamy rano i wieczorem. W systemie net-billing nadwyżki sprzedajemy tanio, a wieczorem odkupujemy energię drożej – i to jest główny powód, dla którego coraz więcej właścicieli fotowoltaiki dokłada magazyn energii. Pytanie brzmi: jaki magazyn energii do fotowoltaiki wybrać i jaką pojemność dobrać, żeby nie przepłacić i jednocześnie nie kupić urządzenia za małego.
W tym poradniku pokazujemy, od czego zacząć dobór, jak pojemność magazynu wiąże się z mocą instalacji, dlaczego moc w kilowatach jest równie ważna jak pojemność w kilowatogodzinach oraz jakie warunki trzeba spełnić, żeby sięgnąć po dotację. Jeśli szukasz odpowiedzi, czy taka inwestycja w ogóle się zwraca, opisujemy to osobno we wpisie czy magazyn energii się opłaca.
Od czego zacząć dobór magazynu energii
Punktem wyjścia nie jest moc instalacji ani katalog producenta, tylko Twój rachunek za prąd i profil zużycia. Warto ustalić trzy rzeczy:
- Ile energii zużywasz w ciągu roku – to podstawa do oszacowania skali potrzeb.
- Ile z tego przypada na wieczór i noc, czyli na godziny, w których panele już nie pracują. To ta część zużycia, którą magazyn ma realnie pokryć.
- Czy w domu pracują duże odbiorniki – pompa ciepła, klimatyzacja, ładowarka samochodu elektrycznego. Zmieniają one nie tylko ilość potrzebnej energii, ale też wymaganą moc magazynu.
Magazyn dobrany pod te dane zwiększa autokonsumpcję, czyli udział energii zużytej na miejscu zamiast oddanej do sieci. W typowym domu z fotowoltaiką autokonsumpcja bez magazynu wynosi około 30 procent, a po jego montażu rośnie do mniej więcej 70-80 procent.
Jak dobrać pojemność magazynu do mocy fotowoltaiki
Praktyczna zasada jest prosta: pojemność magazynu powinna pokryć zużycie od zachodu słońca do rana. W przeciętnym domu jednorodzinnym jest to zwykle kilkanaście kilowatogodzin, ale w domu z pompą ciepła zapotrzebowanie rośnie.
Jeśli planujesz sięgnąć po dotację z programu Przydomowe Magazyny Energii, dochodzi drugi warunek, tym razem sztywny. Regulamin wymaga, żeby pojemność magazynu wyrażona w watogodzinach była co najmniej dwukrotnością mocy instalacji fotowoltaicznej wyrażonej w watopikach, a sam magazyn miał minimum 10 kWh. W praktyce wygląda to tak:
| Moc instalacji PV | Minimalna pojemność magazynu przy dotacji |
|---|---|
| 5 kWp | 10 kWh |
| 6 kWp | 12 kWh |
| 8 kWp | 16 kWh |
| 10 kWp | 20 kWh |
| 12 kWp | 24 kWh |
To ważna zmiana w podejściu do doboru. Wcześniej wiele osób dokładało do instalacji 10 kWp magazyn 10 kWh i uznawało temat za zamknięty. Przy dotacji taki zestaw nie spełni warunku. Szczegółowe zasady, kwoty i listę dokumentów opisujemy we wpisie o dotacji na magazyn energii.
Moc w kilowatach jest równie ważna jak pojemność
Pojemność (kWh) mówi, ile energii magazyn pomieści. Moc (kW) mówi, jak szybko potrafi ją oddać. To dwie różne rzeczy i o drugiej łatwo zapomnieć.
Przykład: magazyn o dużej pojemności, ale niskiej mocy wyjściowej, nie udźwignie jednoczesnej pracy pompy ciepła, płyty indukcyjnej i ładowarki samochodu. Energia w nim jest, ale urządzenie nie odda jej wystarczająco szybko i brakującą część dobierzesz z sieci. Dlatego przy doborze patrzymy również na moc ładowania i rozładowania, a przy większych odbiornikach na pracę trójfazową.
Magazyn do nowej instalacji czy do już działającej fotowoltaiki
Jeśli dopiero planujesz fotowoltaikę, najprościej od razu zamontować falownik hybrydowy, który obsługuje panele i magazyn w jednym urządzeniu. Taki układ jest zwykle tańszy i sprawniejszy niż dokładanie osobnych elementów później.
Przy działającej już instalacji są dwie drogi: wymiana falownika na hybrydowy albo dołożenie magazynu po stronie prądu przemiennego, bez ruszania istniejącego falownika. Którą wybrać, zależy od modelu falownika, jego wieku i tego, czy producent przewidział współpracę z magazynem. Jak to wygląda na konkretnym zestawie, pokazujemy we wpisie o współpracy magazynów BYD z falownikami Fronius.
Zasilanie awaryjne, czyli praca wyspowa
Sam magazyn nie oznacza automatycznie, że przy awarii sieci dom będzie miał prąd. Potrzebna jest funkcja pracy wyspowej, nazywana też zasilaniem awaryjnym, i odpowiednio przygotowana instalacja. Warto zdecydować na etapie projektu, czy podtrzymanie ma objąć całą instalację, czy tylko wybrane obwody, na przykład lodówkę, ogrzewanie i oświetlenie.
Przy dotacji ta funkcja przestaje być opcją. Program wymaga wykazania, że falownik albo zestaw współpracujących urządzeń umożliwia podtrzymanie zasilania na wypadek lokalnej awarii sieci.
Na co jeszcze zwrócić uwagę
- Chemia ogniw – w domowych magazynach standardem są dziś ogniwa litowo-żelazowo-fosforanowe (LFP), cenione za bezpieczeństwo i długą żywotność.
- Możliwość rozbudowy – część systemów jest modułowa, więc pojemność da się zwiększyć w kolejnych latach bez wymiany całości.
- Gwarancja – sprawdź, czy producent podaje ją w latach, w cyklach ładowania, czy w przepuszczonej energii, oraz jaką pojemność gwarantuje po okresie gwarancji.
- Sterowanie i automatyka – system zarządzania energią pozwala ładować bojler czy samochód nadwyżkami zamiast oddawać je do sieci. Przykład takiej konfiguracji opisujemy we wpisie o integracji magazynu Sigenergy z modułami Shelly.
- Limit ceny przy dotacji – w programie PME2 koszt zakupu i montażu samego magazynu nie może przekroczyć 3 000 zł za 1 kWh pojemności.
Przykłady zestawów z naszych realizacji
- Bilczyce: 6,83 kWp i magazyn 15 kWh z zasilaniem rezerwowym i ładowarką samochodu elektrycznego.
- Węgrzce Wielkie: 8,28 kWp i magazyn 10,24 kWh w domu ogrzewanym pompą ciepła.
- Białka Tatrzańska: 21 kWp i magazyn 27 kWh dla obiektu turystycznego z ładowarką EV.
Widać na nich, że nie ma jednej właściwej proporcji – dobór zależy od zużycia, odbiorników i tego, czy w grę wchodzi dotacja.
Najczęstsze błędy przy doborze magazynu
- Dobór „na oko”, bez sprawdzenia, ile energii dom zużywa wieczorem i nocą.
- Pominięcie warunku 2:1 przy planowaniu dotacji, przez co zestaw z niej wypada.
- Patrzenie wyłącznie na pojemność i pominięcie mocy oraz pracy trójfazowej.
- Założenie, że magazyn zastąpi agregat – bez funkcji pracy wyspowej przy awarii sieci dom zostaje bez prądu.
- Kupno magazynu bez planu na przyszłość – jeśli w planach jest pompa ciepła albo samochód elektryczny, warto uwzględnić to od razu.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki magazyn energii do fotowoltaiki 10 kW?
Przy instalacji 10 kWp i staraniach o dotację minimalna pojemność to 20 kWh, bo program wymaga, żeby magazyn miał co najmniej dwukrotność mocy instalacji. Jeśli dotacja nie wchodzi w grę, pojemność dobieramy pod realne zużycie wieczorno-nocne, a przy domu z pompą ciepła zwykle wypada ono wyżej niż w domu ogrzewanym inaczej.
Czy magazyn energii można dołożyć do istniejącej fotowoltaiki?
Tak. Można wymienić falownik na hybrydowy albo dołożyć magazyn po stronie prądu przemiennego, bez ingerencji w istniejący falownik. Wybór zależy od modelu i wieku falownika oraz od tego, czy producent przewidział współpracę z magazynem.
Ile kWh magazynu potrzebuje dom jednorodzinny?
Punktem odniesienia jest zużycie od zachodu słońca do rana. W domu bez pompy ciepła zwykle mieści się ono w kilkunastu kilowatogodzinach, w domu z pompą ciepła bywa wyraźnie wyższe. Dlatego pojemność ustalamy na podstawie rachunków i profilu zużycia, a nie samej mocy instalacji.
Czy magazyn energii działa podczas awarii prądu?
Tylko wtedy, gdy instalacja ma funkcję pracy wyspowej, czyli zasilania awaryjnego, i została pod to przygotowana. Sam magazyn w standardowej konfiguracji przy zaniku napięcia w sieci wyłącza się razem z falownikiem. Przy ubieganiu się o dotację praca wyspowa jest wymagana.
Dobierzemy magazyn do Twojego zużycia
Przeanalizujemy Twoje rachunki i profil zużycia, dobierzemy pojemność oraz moc magazynu i sprawdzimy, czy zestaw spełnia warunki dotacji. Wycena jest bezpłatna i niezobowiązująca.
Informacje podane w naszym poradniku są jedynie poglądowe. Zasady rozliczeń prosumentów oraz warunki programów dotacyjnych mogą się zmieniać, a poszczególne rozwiązania dobieramy indywidualnie, w zależności od uwarunkowań oraz zapotrzebowania Klientów.
